Regjistrohu tani FALAS. Kliko "Sign up now".

Sunday, January 28, 2018

Nga Blerta Haxhiaj: Seksualiteti i pandërgjegjshëm (Seksualiteti nuk është i ndyrë)



Pikat shpjeguese nuk shërbejnë për të shpjeguar kënaqësinë duke u referuar te origjina e seksualitetit, por është pika ku kënaqësia është duke folur në vetvete si njeriu seksual. Takimi mes filozofisë dhe psikoanalizës ka rezultuar si një nga konstruksionet më produktive në filozofinë bashkëkohore. Ndërhyrjet e Lacan-it në filozofi, religjion, art, ideologji e politikë justifikon premisat e shumta të përdorimit të saj. Marksi ka shkruar së anatomia njerëzore ka çelësin e anatomisë së majmunit, prandaj kjo kënaqësi përmban çelësin e një kënaqësie seksuale apo ndryshe, çelësin drejt seksualitetit me kontradikta të shumta.


Blerta Haxhiaj, studiuese në filozofi


Psikoanaliza ndër të tjera është një shpikje konceptuale, e fuqishme si një rezonance kuptimplote në filozofi. Ëndrrat, shakatë, forma e krijimet shpirtërore janë të gjitha manifestimet e të pandërgjegjshmes. Lacan-it pëlqen të tregojë se si skandali më i madh i provokuar nga nocioni frojdian i seksualitetit (lidhur me subkoshiencën) nuk ishte pluhuri i pretenduar, por fakti që “ishte aq intelektual” në këtë drejtim. Pra duke barazuar intelektualizmin dhe seksualitetin në një vijë të njëjtë. Seksi është zakonisht pyetje e lënë jashtë edhe në ndarjet më miqësore filozofike të Lacan-it dhe konceptet e tij. Aktiviteti seksual i shfaqur ndaj Frojdit është i dyfishuar nga vetë ndikimi i tij si hetim ontologjik, gjithnjë problematik në lidhje me pasigurinë e vetë seksualitetit.


Alenka Zupančič referon përmes thirrjeve të epokës viktoriane se “seksi është i ndyrë”. Përgjigjja frojdiane është se “nuk është i ndyrë, por është natyral” dhe Alenka përgjigjet me një pyetje se: “çfarë është seksi?”


Ajo që Frojdi e quan seksuale, nuk është ajo që na bën njeri në asnjë kuptim të këtij termi, por është më tepër ajo që na bën subjekt, njëlloj me lindjen e subjektit.


Psikoanaliza saktësisht është pika ndoshta e habitshme që bën Frojdi, e cila duket perspektive e terapeutike. Ajo që pretendon se çdo gjë është përgjigjja seksuale, dhe ajo që e largon seksin si të mbivlerësuar. Psikoanaliza e sheh pamundësinë e seksit të plotë në mungesë të të gjitha pengesave të jashtme, pjesë përbërëse të seksualitetit. Në psikoanalizë (pothuajse) gjithçka ka kuptim seksual dhe që për ta kuptuar këtë është çelësi i shërimit psikologjik.


Seksualiteti në thelb lidhet me domene të ndryshme të pjesshme me kënaqësinë e tyre, nuk është i lindur, nuk është i bazuar në objekte dhe nuk është prokreativ.


Një pengesë e madhe e kësaj llogarie të seksualitetit dhe zhvillimit të saj është se ajo lë tërësisht konceptin qendror të psikoanalizës, që është e pandërgjegjshmja. Përpjekja, mund të hyjë në këtë llogari vetëm si represioni i kryer seksual (përmbajtje ose aktivitet), jo si thelbësisht i lidhur me të. Ka diçka për seksualitetin që vetëm shfaqet si i shtypur, diçka që regjistrohet në realitet vetëm në forma e represionit (dhe jo si diçka që është e para dhe pastaj shtypet). Kjo diçka e bën seksualitetin “seksual” në kuptimin e fortë të fjalës. Kjo do të thotë se lidhja mes të pandërgjegjshmes dhe seksualitetit është se, seksualiteti ka të bëjë me vetë qenien – e pavetëdijshme, në pasigurinë e saj ontologjike – na referon Alenka Z. Krishterimi zakonisht merret si shembull kryesor, i cili ndalon seksualitetin dhe promovon vetëm bashkimin riprodhues “i qëllimshëm”.


Seksualiteti është mjaft problematik që të shihet si një dënim, një mallkim. Aspekti natyral i seksualitetit paraqitet në mënyrë dramatike, por ka gabimet e veta, sepse është i pasigurtë. Problemi nuk është thjesht se natyra është gjithmonë kulturore, por më tepër se, natyra mungon në diçka që të rritet nga vetvetja dhe kultura nuk është diçka që e ndërmjetëson (me ndalimin e incestit kalojmë nga natyra në kulturë – Michel Foucault).


Lidhja mes njohurisë dhe seksit nuk është e kufizuar në Bibël, vetëm në skenën e mëkatit origjinal, “njohuri në kuptimin biblik” ku Bibla i referohet marrëdhënieve seksuale (si “njohja e tjetrit”)” është angazhimi në pikën ku Tjetrit i mungojnë njohuritë. Pamja e trupave të zhveshur nuk është “e turpshme”, por për shkak të asaj që trupat e zhveshur nuk e përcjellin domethënien e marrëdhënies seksuale. Është fantazia e mbështetur nga vendosja e normës, dhe mbështetja e normës kthehet në fantazinë e marrëdhënies seksuale.


Lacani hedh poshtë seksualitetin si diçka që ka vetëm një përkatësisë sekondare dhe leximi hedh poshtë politikën si diçka që është domosdoshmërisht patologjike. Koncepti Lacanian i seksit është ajo mënyrë si një bllokim thelbësor i qenies. Çështja është se përtej të gjitha përmbajtjeve seksuale dhe praktikave seksuale nuk është një formë e pastër, por përcakton hapësirën e seksit.


Platoni tregonte se edhe gjërat më të ulëtat, si balta dhe papastërtitë, kanë idetë e tyre përkatëse (esencat ideale), por çfarë lidhje kanë me seksin? Përgjigja është negative, sepse seksi do të vendoset “si më i ulët” në qenësinë baltë për ndonjë arsye tjetër.


Alenka e vazhdon pasazhin me gjetjen e përgjigjes se “seksi si një zgjidhje nuk duhet të merret si vetë-shpjeguese, si shpjegim me një ndërprerje ontologjike të përfshirë si seksuale në seksuale”. Dikush mund të riafirmojë sloganin e mirënjohur “Seksualiteti është politikë” dhe i jep një kuptim të ri “Seksi është politik” në kuptimin që një politikë e vërtetë emancipuese mund të mendohet vetëm në terrenin e një “ontologjie të çorieruar nga objektet”. Një ontologji që ndjek realen që e përcjell dhe e informon. Megjithatë, “asgjëja” nuk është e natyrshme për të qenë dhe përbën çarjen e saj të pakalueshme, ajo regjistrohet si një pikë epistemologjike e veçantë. Ajo regjistrohet si një formë e veçantë e dijes si e pandërgjegjshme.


Seksualiteti nuk është i ndyrë, ai nuk mund të shihet apo konceptohet si problematik. Seksualiteti me përgjigjet e shumta që i ofrohen është sikurse prodhuesi i armëve që shet armën dhe plagoset e vritet nga arma e vet.

Saturday, January 27, 2018

Nga Rea Shundi: A ka gënjeshtra të bardha dhe të zeza?



NJË REZYME E NJERIUT TË QYTETËRUAR


Po çfarë është pra një gënjeshtër e bardhë – veçse një gënjeshtër e pranuar universalisht (të paktën nga shumica, për hir të leverdisë) si më e dobishme se sa e dëmshme.


Mos do të thotë kjo dhe se ka raste kur e vërteta është e dëmshme? Shumë do të binin dakord që po. Kurse unë jam e mendimit se e ajo thjesht nuk mund të pranohet nga të gjithë. Në fund të fundit, e vërteta është e zhveshur dhe e drejtpërdrejtë. Dhe nganjëherë, traumatike.


Gënjeshtrat, ashtu si dhe veprimet, mund të kategorizohen për nga qëllimi i tyre parësor. Dikush që thotë një gënjeshtër të bardhë, do ta mbrojë dikë nga paaftësia e këtij të fundit për ta përballuar siç duhet të vërtetën. Kurse një gënjeshtër e mirëfilltë, një mashtrim, nuk ka të bëjë me ndjenjat aspak, por me përfitimin.


Për të filluar gjetjen e një përgjigjeje sa më pranë të vërtetës, unë besoj që është e sigurt të pranojmë që nuk ka asnjë njeri që nuk ka gënjyer dhe nuk gënjen. Me një fjalë, e gënjeshtërt është ajo që nuk është e vërtetë. Dhe këtu qëndron kleçka e parë: sa të aftë jemi ne për të dalluar të vërtetën, dhe a jemi të gatshëm ta pranojmë?


Pozicionin e më pas vlerën tonë në shoqëri, arrijmë t’i kuptojmë nëpërmjetvetëdijes. Duket se vetëdija është ndërtuar tek ne dhe zhvillohet nga këto nevoja. Vazhdimisht dhe pa kuptuar marrim sinjale nga të gjithë se si duhet të sillemi, si mund të flasim dhe madje çfarë duhet të ndjejmë. Rezultati përfundimtar është ai që mund ta quajmë “një qytetar i civilizuar”. Ky megjithatë nuk është aspak një kompliment, paçka se shpesh konsiderohet si i tillë. Qytetari i civilizuar, në thelb, ka arritur të perfeksionojëartin e mashtrimit të bardhë.


Në gjendje të lirë, nëse neve nuk do të na duhej të përballeshim me sfidat e mbijetesës dhe jetës, s’do të duhej mbase as të kishim një vetëdije dhe as nuk do të duhej, më pas, të gënjenim.


Kompetenca e madhe midis kaq shumë njerëzve, aq më tepër në një botë demokratike, krijon sistemin më të fortë hierarkik dhe forcat më brutale të përzgjedhjes. Nuk është e lehtë të jesh “i barabartë” me të gjithë përpara ligjit, pasi asgjë nuk të bën të veçantë. Dhe për të qenë i veçantë përpara ligjit, vetëm mund të bëhesh.


Me punë mund të arrihet një përmirësim i madh, por kurrsesi ideja jonë e perfeksionit.


Njeriu nuk mund ta dijë kurrë me siguri se sa të vërteta janë ato që di për veten e tij. Ai mundet vetëm të shënjëstrojë disa prej tyre, dhe të sigurohet për punën që do të bëjë për t’i arritur ato.


Po çfarë është pra një gënjeshtër e bardhë – veçse një gënjeshtër e pranuar universalisht (të paktën nga shumica, për hir të leverdisë) si më e dobishme se sa e dëmshme.


Mos do të thotë kjo dhe se ka raste kur e vërteta është e dëmshme? Shumë do të binin dakord që po. Kurse unë jam e mendimit se e ajo thjesht nuk mund të pranohet nga të gjithë. Në fund të fundit, e vërteta është e zhveshur dhe e drejtpërdrejtë. Dhe nganjëherë, traumatike.


Gënjeshtrat, ashtu si dhe veprimet, mund të kategorizohen për nga qëllimi i tyre parësor. Dikush që thotë një gënjeshtër të bardhë, do ta mbrojë dikë nga paaftësia e këtij të fundit për ta përballuar siç duhet të vërtetën. Kurse një gënjeshtër e mirëfilltë, një mashtrim, nuk ka të bëjë me ndjenjat aspak, por me përfitimin.


Me një fjalë, mund të kryej më një gjest fisnik, duke gënjyer, po në të njëjtën mënyrë se si dikush shndërrohet “hero” duke vrarë.


Vetëm duke peshuar pasojat e veprimeve, mund të inkurajohemi për t’i kryer ato më pas. Në fund jemi po gënjeshtarë, e po vrasës, por me titull e mbase dobi. Qytetari i civilizuar di të lexojë përmes tyre. Atij i është dashur të mësojë të flasë e veprojë nëpërmjet këtyre kodeve, dhe këtu qëndron suksesi i tij. Ai manipulon të vërtetën dhe nuk e njeh ndjenjën e fajit, pasi ajo i zë rrugën për të përparuar.


Për të tjerët, njerëzit e ndershëm, që nuk kanë vrarë e nuk kanë dashur kurrë të gënjejnë, ai paraqitet si shembulli për t’u aspiruar. Ata fajësojnë inkopetencat e tyre të lindura për pamundësinë e arritjes atje. Pjesërisht është e vërtetë. Sepse jo të gjithë kanë aftësinë për t’u bërë “i keq, për hir të së mirës”. Nuk ka dy të vërteta, ajo është një. Çdolloj version tjetër i saj, që vjen i vagullt, me shumë kuptime dhe që nuk dihet si mund të interpretohet ka pikërisht veçoritë e gënjeshtrës.


Që nga fëmijëria, më pas gjatë viteve të shkollës e deri në hedhjen në tregun e punës, njeriu kalon disa peripeci sprovimi. Ai testohet vazhdimisht, duke u manipuluar dhe gënjyer. Dhe këto gënjeshtra atij i paraqiten sigurisht si të vërteta absolute, i vijnë të këndshme dhe të pranueshme. Jo të gjithë i kalojnë testimet. Njerëzit ose bien pre e gënjeshtrave të bardha, ose vazhdojnë e mbledhin konfuzion e shqetësim përbrenda. Dhe njeriu natyrshëm nuk preferon të jetojë në tension e me shqisat e mprehura vazhdimisht në vend të qetësisë e rehatisë. Vetëm ata që mund të pranojnë se gjendja e natyrshme e njeriut është shqetësimi mund të fillojnë të progresojnë drejt të vërtetave të tjera.


Megjithatë, askush nuk mund të thotë se njeriu duhet të jetë i fortë në vend që të jetë i dobët. Këto nuk janë vlera, vetëm zgjedhje. Por unë prirem të them se çdokush është i lindur me një të dhënë për t’u bërë i fortë ose për t’u nënshtruar ndaj rehatisë.


Në fund të fundit, mund ta përdorim gënjeshtrën për t’i fshehurin kompetencat dhe dobësitë tona, në vend që të punojmë drejt përmirësimit të tyre. Mund të bëhemi të zotë t’i bindim njerëzit për të kundërtën, mund të bindim madje edhe veten.


Mbase, nuk është as e vështirë për t’u bërë. Por e vërteta nuk të fal kurrë rehati të përhershme. Ajo të jep siguri, por të hap rrugë të tëra sfidash. Çfarë ndodhet në fund të tyre, është vend i privilegjuar vetëm për ata që guxojnë të dinë.

Rechercher sur ce blogue

Powered by Blogger.

Pages